Otizm Spektrum Bozukluğu Nedir?

Otizm Spektrum Bozukluğu bir nörogelişimsel bozukluktur. Bozukluğa sahip kişiler sosyal ve duygusal etkileşimlerde davranışsal ve iletişimsel konularda sorun yaşamaktadırlar. Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip çocuklar dil konusunda da sınırlıdırlar. Diğer bir tanımlayıcı özellik ise tekrarlayan davranışlardır. Ebeveyn veya bakımverenin dikkati sayesinde erken tanı şansı yüksek bir bozukluktur. Erken belirtiler genellikle ilk 3 yıl içerisinde kendini göstermektedir. Çocuktaki duyu-motor becerilerindeki gerilik en güçlü belirtidir.
  
Otizm Spektrum Bozukluğu Belirtileri
Otizm Spektrum Bozukluğu semptomları bakımından geniş bir içeriğe sahiptir. Kişiler arası görülen belirtiler farklılık gösterebilmektedir. Belirtilerin ana hatlarını söylemek gerekirse sosyal, duyusal ve davranışsal belirtilerden bahsedebiliriz.
Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip çocuklarda diğer kişilerin bakış açılarını ve duygusal tepkilerini anlamalarını sağlayan zihin teorisini geliştiremedikleri de gözlemlenir.
Çocuk göz teması kurmakta zorlanıyorsa
Çocuğa ismiyle seslenildiğinde dönüp bakmıyorsa
Yalnız oynamayı tercih ediyorsa
İstediği şeyi göstermekte zorlanıyorsa
Dönen nesnelere aşırı ilgili davranıyorsa
Söylenen basit komutları anlamakta zorluk çekiyorsa
Ses, koku, ışık ve temasa karşı tepki gösteriyorsa
Değişikliklere karşı hassassa (genellikle aynı oyunları oynamayı tercih ederler)
Rutinin bozulması durumunda aşırı tepkisel davranıyorsa
Duygularını paylaşmada zorluk yaşıyorsa
Çocuğun yüz ifadesi ve beden dili gibi sözel olmayan davranışlarında eksiklik görülüyorsa
Çocuk ağrı ve ısı farkındalığına sahip değilse
Oyuncaklarla amacından farklı şekilde oynuyorsa (arabaları sıraya dizmek gibi)
El çırpma, sallanma, dönme ve parmak uçlarında yürüme gibi tekrarlayan motor eylemler gösteriyorsa
Tehlikeleri fark etmekte başarısızsa
Dil becerilerinde gerilik görülüyorsa (konuşmakta zorluk yaşamak)
Bazı nesnelerle fazlasıyla meşgul oluyor ve bu nesnelerle güçlü bağlar kuruyorsa
Akranlarıyla iletişim sıkıntıları yaşıyorsa
çocuk Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip olabilir.

Otizm Spektrum Bozukluğu Nedenleri
Otizm Spektrum Bozukluğuna karşı kesin bir sebep verilememektedir. Bununla birlikte ek olarak genetik, nörolojik ve çevresel risk faktörlerinden söz edebiliriz. Tüm faktörlerin birlikte etkileşimi otizm bozukluğunun ortaya çıkma riskini artırmaktadır.
Otizm spektrum bozukluğuna sahip kişinin ailesinin sosyoekonomik durumu hastalığın ortaya çıkmasında herhangi bir etkiye sahip değildir. Ailenin yüksek ya da düşük ekonomik düzeye sahip olması ya da çocuğun farklı kültürlerde yetiştirilmiş bir çocuk olması fark etmeksizin görülebilmektedir.

Otizm Spektrum Bozukluğu Yaygınlığı
Otizm Spektrum Bozukluğu erken çocukluk dönemlerinde başlar ve ilk aylarda belirgin şekilde gözlemlenebilir. Bozukluğa sahip erkek çocuklarının sayısı kız çocuklarının sayısından daha fazladır. Tüm sosyo-ekonomik ailelerde görülme riski vardır.

Otizm Spektrum Bozukluğu Çeşitleri

Otizm spektrum bozukluğundan daha hafif iletişim bozukluğuna sahip olduklarını söylesek dahi sosyal becerilerde ve iletişim konularında eksiklikler yaşayabilirler. Takıntılı düşünceler ve tekrarlayıcı davranışlara sahiptirler. Spesifik ilgi alanlarına sahip olur ve dikkatlerini çeken bir konuya aşırı odaklanıp o konuyla ilgili çok fazla bilgiye sahip olabilirler. Genellikle ortalamamın üzerinde bir zekâ yetenekleri gösterirler. 

Otizm spektrum bozukluğunun daha hafif seyri olan bir bozukluktur. Belirtileri Otizm Spektrum Bozukluğuyla benzer olup tüm belirtileri karşılamasa da ortak ve daha hafif belirtilere sahip bir bozukluk olduğunu söyleyebiliriz.
.

Kız çocuklarında görülen bir nörolojik ve gelişimsel bozukluktur. Motor becerilerde (yürüme-ellerini kullanma) ve konuşmada güçlük gözlemlenir. Büyümede yavaşlamayla birlikte fark edilebilen bir Otizm Spektrum Bozukluğu çeşididir. 

Çocukluktaki ilk 2 yıllık normal gelişim sonrası becerilerde kayıplar gözlenmeye başlanır. Kazanılmış olan tuvalet kontrolüyle beraber diğer motor ve sosyal becerilerinin kaybının izlendiği bir gelişimsel bozukluktur. Belirtileri arasında zihinsel gerilik de görülmektedir. 

Otizm Spektrum Bozukluğu Tedavisi

Otizm Spektrum Bozukluğu tedavisinin amacı genellikle çocuklarda görülen olağandışı davranışları azaltmak, çocuğun sosyal ve iletişimsel yeteneklerini geliştirmektir. Tedavide erken teşhis önemli bir role sahiptir. Çocuğa verilecek tedavi ne kadar erken başlarsa o kadar fazla gelişim görülebilmektedir. Davranışsal terapi ile birlikte çocuğun sosyal olarak daha uyumlu olması sağlanır. Otizm Spektrum Bozukluğuyla birlikte ek tanılar da mevcutsa ilaç tedavisi de uygulanabilmektedir.
Çocuğa verilecek olan sosyal, bilişsel ve duygusal destekler çocuğun tedavi sürecine önemli katkı sağlayacaktır. Çocuğun semptomlarına uygun bir eğitim programı da görmesi gerekmektedir. Ayrıca tedavinin etkili olabilmesi için de ailenin çocuğun ihtiyaç ve davranışlarını anlayabilmeleri ve gerektiği şekilde karşılayabilmelerine yardımcı olacak aile eğitimi almaları gerekmektedir. Çocuğun gelişimi açısından ebeveynlerin çocuğun durumunu bilmesi ve gerekli takibi yapması büyük önem arz etmektedir. Ebeveynlerle birlikte yürütülen davranışsal tedavinin başarılı olma ihtimali daha yüksektir.


Otizm Spektrum Bozukluğuna Sahip Çocuğa Nasıl Davranılmalıdır?


Çocuğun kafasını karıştırmayacak onu zorlamayacak şekilde iletişime geçmeye çalışmalıyız. Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip çocukların ihtiyaçlarını anlamada özenli davranılmalıdır. Bozukluğa sahip çocuklara olduğunca ilgili ve anlayışlı yaklaşmalıyız, onları kaygılandıracak davranışlardan uzak durmalıyız. En önemlisi de çocuğu anlayabilmemiz ve bizimle iletişim kurmasını sağlamak için sabırlı olup beklemeliyiz. Unutmamalıyız ki onların algıları daha farklı çalışmaktadır.
Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip çocuğun etkili bir bakıma sahip olması için:
Çocuğun dil gelişimine uygun sözcük kullanmalı ve onun anlayabileceği düzeyde cümleler kurulmalı
Çocukla iletişimde göz hizasında olup jest ve mimik kullanmaya özen gösterilmeli, ani hareketlerde bulunmaktan kaçınmalı
Konuşma sırasında çocuk cevap vermesi için zorlanmamalı
Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip çocuklar rutinlerinin ve düzenlerinin bozulmasından rahatsız olurlar bu nedenle odalarındaki eşyaların yeri ve düzeni değiştirilmemeli
Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip çocuğun bilişsel ve sosyal gelişimi açısından eğitim görmesi gerekir ve bu bağlamda uzmanlar aile ile birlikte çocuğa uygun bir eğitim planı oluşturmalı
Otizm tanısı almış çocuğun ailesi çocuğun ihtiyaçlarını karşılamada bilgisiz ise ailenin de eğitim ve terapi alması çocuğun kaliteli bir yaşama sahip olması adına teşvik edilmeli
Çocuğun ilgisinin olduğu alanları fark etmeli ve bu konularda ona destek olunmalı
Çocuğu kaygılandıracak ve rahatsız olabileceği yoğun ışık ve gürültünün olduğu ortamlara çocuk maruz bırakılmamalı, evdeki yaşam ortamı bu koşullara uygun ayarlanmalı
Otizm Spektrum Bozukluğu her çocuğu farklı etkileyebilmektedir bu nedenle çocuğun diğer otizm tanısına sahip çocuklarla aynı olduğunu varsayıp bunun sonucunda aynı davranışları sergilemesi beklememeli
Sosyal iletişim konusunda sorun yaşadıkları için iletişimde mecazi anlatımlardan uzak durulmalı ve somut bir iletişim kurulmaya çalışılmalı
Çocukla oyun oynarken basit komutları ve nesne isimleri öğretilmeye çalışılmalı
Çocuğun sağlıklı gelişim göstermesi için katı davranmaktan ve ceza vermekten kaçınmalı

© Copyright 2024 Zera Psikoloji